Dezintegracja wrażeń zmysłowych a psychika dziecka

Dezintegracja wrażeń zmysłowych a psychika dziecka

Dezintegracja wrażeń zmysłowych a psychika dziecka. Opowiada o tym Hanna Rychlik. Czy zastanawiałaś się skąd bierze się brak pewności siebie, wycofanie w kontaktach społecznych, zniechęcenie, lęki? Przyczyn może być wiele… 

dezintegracja wrażeń zmysłowych a psychika dziecka

Jaka jest rola narządów zmysłów?

Psychika człowieka kształtuje się już od pierwszych dni jego życia. Wzorce zachowań w okresie dorosłości często zależą od tego jak się one ukształtują w okresie wczesnodziecięcym. Dlatego tak ważne jest żeby zapewnić dzieciom jak najlepsze warunki do rozwoju. Warto zwrócić uwagę:

  • na to jak rozwijają się umiejętności ruchowe,
  • jak rozwijają się umiejętności komunikacyjne,
  • jakie są wrażenia płynące z narządów zmysłów,
  • jak rozwija się sfera emocjonalna,
  • w jaki sposób my sami oddziałujemy na dziecko.

Organizm posiada kilka zmysłów, które odbierają informacje z otaczającego świata. Przetwarzanie sensoryczne jest to proces neurologiczny, który umożliwia organizację wrażeń sensorycznych płynących z naszych zmysłów w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania w codziennym życiu. Gdy mózg potrafi poprawnie zinterpretować informacje płynące ze zmysłów: dotyku, czucia głębokiego, układu przedsionkowego, wzroku, słuchu, smaku wtedy może zawiadować odpowiednim zachowaniem, reakcją ciała na zaistniały bodziec.

Gdy jest nieprawidłowa: rejestracja, przetwarzanie, łączenie oraz modulacja tych bodźców (modulacja jest to proces zachodzący w ośrodkowym układzie nerwowym podczas, którego impulsy nerwowe są wzmacniane lub hamowane) – mówimy wtedy o nieprawidłowej integracji sensorycznej – to dezintegracja wrażeń zmysłowych.

Zaburzenia integracji sensorycznej

Może być wiele objawów zaburzonej integracji zmysłowej, przejawiających się w postaci nadwrażliwości lub podwrażliwości sensorycznej:

  • nadwrażliwość na pewne struktury np. ubrania,
  • niechęć do mycia twarzy, włosów,
  • drażliwość na wystające metki,
  • nietolerancja ruchu (unikanie ruchu prostolinijnego i obrotowego np. kręcenie się na karuzeli),
  • niepewność grawitacyjna (lęk przed upadkiem np. niepewne schodzenie po schodach przytrzymując się poręczy obiema rękami),
  • choroba lokomocyjna,
  • obniżona koncentracja,
  • nadwrażliwość na dźwięki,
  • niezgrabność ruchowa.

Gdy przetwarzanie bodźców sensorycznych jest nieprawidłowe, czyli występuje dezintegracja wrażeń zmysłowych, przekłada się to na zachowanie dzieci. W przypadku nadwrażliwości na bodźce dziecko będzie ich unikało, a w przypadku podwrażliwości będzie ich szukało. W następstwie może to powodować nieprawidłowe reakcje emocjonalne na zaistniałe sytuacje. Dzieci mogą być mocno pobudzone, nadruchliwe, poszukujące bodźców lub być wyciszone, unikające doznań płynących ze świata.

W zależności od sytuacji takie zachowania mogą być interpretowane jako ignorancja, lekceważenie lub brak szacunku (np. uczeń, który podczas lekcji ma trudność z koncentracją na tym ,co nauczyciel mówi, wierci się i ma potrzebę bycia w ciągłym ruchu – a nauczyciel może to odebrać jako oznakę braku szacunku i zainteresowania).

Jednym z ważniejszych zmysłów jest układ dotykowy, który zaczyna się kształtować w łonie matki. Od narodzin dziecko odbiera wrażenia dotykowe z otaczającego świata co ma duże znaczenie w dalszym kształtowaniu się tego narządu zmysłu. W prawidłowym rozwoju dotyku ważną rolę pełnią codzienne czynności takie jak: pielęgnacja, mycie dziecka, masaże, przebieranie etc.. 

Co może zakłócić odbiór bodźców w układzie dotykowym? 

Na przykład ich niedobór. Dziecko powinno mieć możliwość otrzymywania informacji tą drogą sensoryczną, podczas leżenia, spożywania pokarmów, zabawy i in. aktywnościach. Jedną z przyczyn, które mogą to ograniczyć są nieświadome działania rodzica. 

Przykładem może być przesadna pielęgnacja i dbanie o to by dziecko było czyste (wycieranie buzi od razu gdy tylko się wybrudzi, nie pozwalanie na samodzielne jedzenie rączkami – bo „wybrudzi wszystko” lub „gdy rodzic nie ma na to czasu” powoduje, że dziecko nie ma możliwości przyzwyczajania się do bodźca (habituacji) a tym samym doświadczania świata i uczenia się jego).

Kolejnym ważnym aspektem w życiu człowieka jest aktywność fizyczna. Układ przedsionkowy odpowiada za: równowagę, orientację i dostarczenie informacji na temat ruchu. Zaburzenia płynące z tego układu zmysłu mogą być następujące:

  • nie chęć do zabaw ruchowych,
  • trudności w opanowaniu jazdy na rowerze,
  • trudności w staniu na jednej nodze,
  • trudności w odwzorowywaniu sekwencji ruchów,
  • nieprawidłowa postawa ciała,
  • unikanie zajęć wychowania fizycznego (poczucie bycia gorszym w ćwiczeniach, poprzez porównywanie się do możliwości innych kolegów),
  • trudności z matematyką, czytaniem, pisaniem ,
  • obniżona koncentracja
  • zachowania „niebezpieczne” związane z brakiem odczuwania lęku wysokości.

dezintegracja wrażeń zmysłowych

Dezintegracja wrażeń zmysłowych na psychikę

Niezrozumienie przyczyn rządzących naszymi zachowaniami, reakcjami na pewne zdarzenia może potęgować poczucie zagubienia i odczucia dyskomfortu związanego z bycia sobą. W przypadku dzieci ważne jest zbudowanie ich świadomości, pokazanie im z jakimi się mierzą wyzwaniami i w jaki sposób mogą sobie z nimi radzić. 

Jednak w całym tym procesie ogromną rolę odgrywają dorośli: rodzice, nauczyciele, trenerzy itp.. To od nich będzie zależało czy potrzeby danego dziecka będą wzięte pod uwagę w procesie wychowania i edukacji. Czy zostaną im wytłumaczone. Brak wsparcia dorosłych oraz ambiwalentny stosunek do tych potrzeb będzie wpływać niekorzystnie na rozwój dziecka w sferach: poznawczej, społeczno-komunikacyjnej i emocjonalno-motywacyjnej, np.:

  • wycofanie (nie chęć do wykonywania czynności, w których sobie dziecko nie radzi – może to przebiegać w sposób nieuświadomiony)
  • frustracje (które mogą wpływać na rozwój osobowości i kontakty społeczne) np. nie radzenie sobie w przedszkolu z czynnościami manualnymi (np. spowodowane nadwrażliwością dotykową), gdzie inne dzieci w grupie są chwalone za ich wykonanie)
  • unikanie sytuacji, które mogą być błędnie interpretowane przez otoczenie (np. unikanie zajęć wychowania fizycznego – wynikającymi z trudności spowodowanymi zaburzeniami w układzie przedsionkowym – a interpretacja może być, że uczeń się „miga”)
  • niskie poczucie własnej wartości (w szkole, w domu często dorośli nawet w sposób nieświadomy dokonują porównań a także oceniania dziecka, nie biorąc ich indywidualnych możliwości: „twoja siostra to nie miga się tak jak ty” „ja to się uczyłem w twoim wieku a nie byłem takim leniem”– to wszystko wpływa negatywnie na budowanie pewności siebie u dziecka)
  • wykluczenie (w przypadku nadwrażliwości słuchowej, zachęcanie dziecka do pozostania w domu np. podczas uroczystości szkolnych, balów czy imprez klasowych, bo dla niego będzie za głośno)
  • poczucie lęku.

W swojej codziennej pracy z dziećmi i młodzieżą widzę jak ważna jest umiejętność wsłuchania się i zrozumienia ich potrzeb oraz pokazania im konkretnych działań. Rodzice, nauczyciele, trenerzy gdy są otwarci, nieoceniający oraz elastyczni szybciej zauważą u dziecka objawy takie jak:

  • obniżoną motorykę dużą i/lub małą
  • trudności koordynacji ruchowej
  • zaburzenia koncentracji uwagi
  • zaburzenia integracji sensorycznej
  • trudności komunikacyjne
  • trudności w nauce
  • zaburzenia emocjonalne, lękowe.

zaburzenia zmysłowe u dzieci

Ważne jest by nie zostawiać go z tymi trudnościami samego. Każde nawet najmniejsze wyzwanie u dziecka może być dla niego dużą przeszkodą w codziennym normalnym funkcjonowaniu. Bez podjęcia ukierunkowanych działań na indywidualne potrzeby dziecka będą się one nasilać. 

Zaburzenia integracji sensorycznej – co można zrobić? 

Co zrobić, gdy następuje dezintegracja wrażeń zmysłowych? W zależności od trudności z jakimi się zmaga dziecko – udać się należy do odpowiedniego specjalisty (fizjoterapeuty, terapeuty integracji sensorycznej, psychologa, neurologopedy). Warto jednak pamiętać, że organizm człowieka jest złożony i w zależności od zaistniałej przyczyny trudności z jakimi mierzy się dziecko – może być potrzebna kompleksowa praca wielu specjalistów jednocześnie (np. fizjoterapeuty i neurologopedy).

W budowaniu świadomości można również skorzystać z treningu mentalnego, który pomoże dziecku zrozumieć swoje potrzeby i możliwości. Nauczy go radzenia sobie z emocjami w sytuacjach stresowych, presją otoczenia. Dziecko rozwinie zdrową pewność siebie oraz własny potencjał. Usprawni procesy poznawcze (koncentracja, pamięć, spostrzegawczość itp.).

 

O  autorce:

Hanna Rychlik – z wykształcenia fizjoterapeutka, absolwentka Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu. Ukończyła studia podyplomowe: pedagogiczne oraz wczesne wspomaganie rozwoju z integracją sensoryczną. Systematycznie podnosi swoje kwalifikacje biorąc udział w specjalistycznych szkoleniach z zakresu masażu, terapii manualnej i pracy z dziećmi. Ukończyła wiele specjalistycznych kursów w tym: „MNRI Integracja odruchów dynamicznych i posturalnych; Funkcjonalna Osteopatia i Integracja; DNS (Dynamic Neuromuscular Stabilization wg Kolara). Jest również Trenerką Mentalną – pomaga dzieciom i dorosłym (w tym również sportowcom) rozwinąć ich potencjał oraz uczy ich efektywnego zarządzania własnymi zasobami. Jej pasją są szachy – ma kwalifikacje instruktorskie i szkoli dzieci i młodzież. W swojej codziennej pracy wykorzystuje holistyczne spojrzenie na różne aspekty zdrowia. 

O sobie: „Mam kilkunastoletnie doświadczenie w pracy z dziećmi. Ważne dla mnie jest to by moja praca z drugim człowiekiem, którą wykonuję każdego dnia – była oparta na zaufaniu, zrozumieniu i akceptacji. Od dłuższego czasu aktywizuję rodziców i dzieci z różnym rodzajem niepełnosprawności m.in. poprzez organizację imprez, warsztatów, zawodów, treningów mentalnych (inicjatywa ZOBACZ GŁOS). Prowadzę strony na facebooku na których dzielę się swoją wiedzą z zakresu treningu mentalnego, fizjoterapii, pracy z ciałem i swoim doświadczeniem. Serdecznie cię zapraszam do mojej przestrzeni. Jeśli masz pytania śmiało napisz do mnie: wsparciementalne@gmail.com!”

https://www.facebook.com/HannaRychlikTrenerMentalny/

https://www.facebook.com/ZobaczGLOS/

https://www.facebook.com/Cudownie-zakr%C4%99ceni-106325114856293/

zaburzenia integracji sensorycznej

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.